Şirketlerde veri kayıplarının büyük bir çoğunluğu insan hatasından kaynaklanmaktadır. (Microsoft’un sayfasında VSC ile ilgili sunumu izleyebilirsiniz) .Kullanıcılar Server’daki paylaştırılmış klasörler üzerinde çalışırken , hata sonucu dosyaları silebilir , kaybedebilirler. Böyle bir durumda yapılacak ilk iş ,şirket Administrator’ını aramak olacaktır. Administrator (eğer daha önceden backup alınmış ise ) backup’tan verinin son halini geri yükleyecektir. Bozulan dosyanın geri getirilmesi için Administrator’ın dosyanın orjinal yerini bulup, geri yükleyip , daha sonra da kullanıcıya sağlam halini vermesi gerekir. Ancak Windows 2003 Server ile gelen VSC servisi sayesinde bunlara gerek kalmadan, kullanıcı kendi sildiği veya kaybettiği dosyayı geri getirebilir. Hem de Administrator’ın ruhu bile duymadanJ

Windows Server 2003 ile birlikte gelen , önemli servislerden biri de VSC’dir. Shadow Copy özel bir işlem yapmaya gerek kalmadan otomatik olarak , verilerin disk üzerinde yedeğini alır. Eğer verilerin Shadow Copy ile kopyalanıyor olması yeterli görülerek yedeği(backup) alınmazsa, disk çöktüğü zaman shadow copy’lerde gideceği için tüm veriler kaybolur, sebebi ise ; standart olarak Shadow Copy’ nin bulunduğu Volume ile, orjinal verilerin bulunduğu Volume’ün aynı olmasıdır. Bu sorun ise, Shadow Copy ‘yi farklı bir VSC seRVisi aktif olan depolama birimine taşıyarak -Shadow Copy Transport (Shadow Copy Taşıma)- çözülebilir. Ancak Shadow Copy’nin taşınacağı Server’ın Windows 2003 Enterprise Edition olması unutulmamalıdır.

Backup’ işleminde yedeği alınacak olan dosyaların çalışılmıyor olması gereklidir. Bu yüzden Backup işlemi gece yapılır. Shadow Copy’de ise dosyalar açıkken de yedeği alınabilir. VSC , programlanan zamanlarda ,dosyalar üzerinde çalışılıyorken bile yapılabilir.

VSC sistemi aktif olan Server’da ,dosya sisteminin NTFS olması gerekir. VSC ile Volume’ün 64 kez değişen bilgileri yedeklenir. Servis 65. kez veriyi yedeklediği anda ilk Shadow Copy bilgileri silinir, ve 64 adet pervious version (önceki versiyon) ‘un sabit kalması sağlanmış olur.

Shadow Copy oluşturma yöntemleri

Shadow Copy alırken(Backup işleminde olduğu gibi) 2 yöntem uygulanır:

1- Clone( Tam kopya) : Volume üzerindeki tüm değişikliklerin kopyası alınır

2- Write-On-Copy (Değişenler) : Değişiklik yapılmadan önce shadow copy alınır, ancak değişiklik yapıldığı anda,(veri diske yazılmadan önce) sadece değişen alan bilgisi okunur ve sonra Shadow Copy alınır, yani sadece değişiklikler yedeklenmiş olur. Bu yöntemin avantajı , shadow copy’nin alınması ve geri yüklenmesi işleminin daha hızlı olmasıdır.

Shadow Copy Mimarisi

VSC servisi çalışırken çeşitli birimler koordineli olarak hareket ederler. Bu birimler aşağıdaki gibidir:

Birimler

Açıklama

Volume Shadow Copy Servisi (VSC servisi)

Bir veya daha fazla volume’’ün shadow copy’sini yaratmak için çalışan servis. Birimler arası koordinasyonu sağlar

Requestor (İstemci)

Shadow Copy’nin alınması isteminde bulunan uygulama.

Writer (Yazar)

Senkronizasyonu , ve verilerin volume üzerinde kalıcı olmasını sağlayan uygulama birimi. Örneğin; SQL Server ,Exchange Server, veya Active Directory .

Provider (Sağlayıcı)

Shadow copy’nin yaratılmasını sağlayan birim.

Source volume (kaynak alan)

Shadow Copy’si alınacak verilerin bulunduğu Volume.

Storage volume (depolama alanı)

Shadow Copy’sialınan verilerin saklandığı Volume.

Shadow Copy sırasında birimler arasında çeşitli işlemler gerçekleşir.

VSC servisinde dosyaların yedeği alınırken Common Internet File System (CIFS) dosya paylaşım protokolünü kullanılır.
Volume Shadow işlemi sırasında, ilk olarak Requestor, VSC servisinden istekte bulunur. Shadow Copy Schedule (zamanlama) konusunda daha detaylı incelenen ayarlar Requestor’ın hangi zamanlarda istekte bulunacağını belirler.
Aynı sırada requestor, Shadow copy yönteminin nasıl olacağı bilgisini Writer’a iletir.
VSC servisi Writer’a ,Requestor ‘ın (en fazla 60 saniye) birkaç saniyeliğine durdurmasını söyler. Bunun sebebi ise requestor’ın durdurulduğu süre içinde writer’ın veriyi hazırlaması ve Shadow Copy’nin doğru sırada alabilmesini sağlamaktır.

Writer Shadow Copy objeleri ile ilgili bilgileri içerir. Writer hazır olduğunu bildirmesi üzerine, requestor VSC ye Shadow Copy oluşturması için emir verir.

10 saniye içersinde Provider’a Shadow Copy alması için talimat gider.

Shadow copy’nin yaratıldığı birim olan Provider Windows 2003 Server Sitemi üzerinde yazılım veya donanım tabanlı olabilir.

Özet olarak , karışık gibi görünen bu işlem sırasında, kullanıcı dosya veya uygulamaya başladığı anda tüm birimler birbirleriyle iletişime geçiyor. Requestor istekte bulunduğu anda VSC, Writer’a Shadow Copy’ yi hazırlaması için sinyal gönderiyor. Bu işlem tamamlandıktan sonra ise kopyalar Provider’lara yani Volume’e kaydediliyor.

VSC servisinin en çok kullanıldığı durumlar şunlardır,

- Açık dosya ve uygulamaların yedeğini almak

Kullanıcılar sık çalışılan uygulamaların dosyalarının genelde açık bırakabilirler. Ayrıca veritabanı veya mesajlaşma servisleri ile çalışıyor olabilirler. Verilerin güvenliği için böyle bir ortamda Backup yeterli çözüm değildir. Sebebi ise Backup uygulamasının açık dosyaların yedeğini almıyor olmasıdır. Mesela veritabanı ile çalışılan bir ortamda, veri akışının yoğunluğu sebebiyle arşivlenecek verilerin belirlenmesi çok zordur. Ayrıca veri kaybı durumunda Backup işlemi ile, en son ne zaman yedek alınmış ise (Bakup işlemi genelde iş saatinden sonra veya gece yapılır ) o hali geri yüklenir. Oysa Shadow Copy’de gün içersinde ,zamanlama ayarına göre,tüm dosyaların birkaç kez Shadow Copy’ si alınarak, en son haline geri yüklenmesi sağlanır.

Shadow Copy sırasında Bellek üzerindeki bilgiler de Disk’e yazıldığı için otomatik olarak belleğin temizlenmesi de sağlanmış olur. Bu işlem bellek performansını arttırır.

- Paylaşımdaki dosyaların yedeğini almak

Anında geri yükleme için, paylaşımdaki klasörler için VSC servisi kullanılır. Administrator ‘ın yardımı olmadan kullanıcılar kaybolan veya silinen dosyaların geri yüklemesini gerçekleştirebilirler.

-Taşınabilir Shadow Copy ortamı yaratmak

Donanım provider sayesinde orjinal dosyanın Shadow Copy’si farklı bir Volume’e taşınabilir. Örneğin SAN (Storage Area Network) kullanarak Volume Shadow Copy’nin farklı bir Server’a taşınması sağlanır.

Sistemde Volume Shadow Copy servisinin kullanılması

Server tarafında

VSC servisini çalıştırabilmek için Server’da

* Microsoft Windows Server 2003, Standard Edition
* Microsoft Windows Server 2003, Enterprise Edition

İşletim servisinin yüklü olmalıdır.

NTFS dosyalama sistemi olan Windows 2003 Server üzerinde VSC’yi etkinleştirmek için Depolama yönetimini (Disk Management) açmak gerekir:

1. Start > Run > “DISKMGMT.MSC “ ile depolama yönetimi konsolu açılır.

2. Daha sonra VSC yi etkinleştirmek istenilen Disk seçilir, Özelliklerine (Properties) girilir .

3. Özellikler penceresinden “Shadow Copies” seçilir.

”Select a Volume” ( Volume seç) menüsünün altında Disk bilgileri yeralır. Örneğin, disk üzerinde paylaşımdaki klasör adeti, VSC’nin ne kadarlık alan kapladığı bilgileri, v.b. Altındaki “enable”, “disable” butonları ise VSC servisini aktif veya pasif hale getirmek için kullanılır. “Settings” butonu ise zamanlama ayarı içindir.

Zamanlama ayarını yapmadan Shadow Copy’ yi manuel olarak oluşturmak istendiği zaman sağ altta bulunan “create now” butonuna basılmalıdır.

4. “Settings” butonu tıklanarak Shadow Copy’nin zamanlaması ve kaplayacağı alan ile ilgili ayarlar yapılır.

“Locate on this Server” VSC nin nereye kopyalanacağını belirler. Standart olarak orjinal veri nerde ise oraya kopyalanır. Ancak , istenirse VSC farklı bir Volume’e kopyalanabilir.

Altındaki ayar ise Shadow Copy’nin maksimum alanını belirlemek içindir. Minimum sınır 100 MB olmasına karşın üst sınır değiştirilebilir. Limit koyulmaması tavsiye edilir. Sebebi ise, verilerin en fazla 64 adet Shadow Copy’si alınmasıdır. 65. dosya kopyalanacağı zaman otomatik olarak ilk VSC bilgileri silinir, bu durumda VSC disk üzerinde sınırsız alan kaplamayacağı kesindir. Limit vermeyerek 64 adet VSC’nin kopyalanması garantilenmiş olur.

5. “Schedule” ayarı zamanlama yapılmasını sağlar. Standart olarak gelen ayarlar aşağıdaki gibidir.

Zamanlama ayarını daha detaylı olarak yapmak için “Adanced” butonu tıklanmalıdır.

Aynı görev gün içersinde birkaç kez tekrarlanabilir. En altta yazan “If the task is still running stop it at this time” ise tekrarlanan VSC görevi aralıkları çok kısa ise ve bir önceki görev tamamlanmamışsa, önceki görevi durdurması için işaretlenir. Zamanlama ayarı bittikten sonra , VSC’nin aktif olması istenen Volume seçilir, “enable” butonu tıklanır. Artık Server üzerindeki Volume’de VSC servisi çalışır duruma gelmiştir.

Kullanıcı tarafında:

Ancak işlem tamamlanmadı, kullanıcı tarafında da yapılması gerekenler vardır.

Kullanıcı bilgisayarlara Shadow Copy Client programı Shadow copy msi paketi yüklenerek gerçekleştiriir.

Program yüklendikten sonra, Administrator’ın kullanıcı tarafında yapması gereken bir şey yoktur.

Veri kaybı gerçekleşirse kullanıcının yapacağı işlem;
dosyanın üzerine sağ mouse tıklayıp > Özelliklerine (properties) girmektir.

Dosyanın özelliklerinde “Previous Verison” penceresi seçilince, VSC servisinin bu dosyaya ait kopyaları ne zaman aldığı bilgisi görülür. Yukardaki şekilde VSC servisinin 3 kez bu dosyanın yedeğini almış olduğu görülüyor.
Altta görülen “View” butonu ile seçilen VSC dosyasının içeriği görüntülenir. “Copy” ile seçilen VSC dosyası farklı bir klasöre koyalanabilir. “Restore” ile sağlam dosyanın geri yüklemesi yapılır. “Restore” yapmadan önce, emin olmak için ,”View” ile dosya görüntülenip daha sonra geri yükleme işlemi gerçekleştirilir.

Sonuç olarak;
Sistem yöneticisi olarak yapacağınız iyi bir planlama ve bu planlamada yer alacak VSC gibi yeni teknolojiler , felaketten kurtulma planınızı büyük ölçüde etkileyecek, felaket durumlarında (disaster recovery) Administrator’lara zaman kazandıracaktır. VSC büyük miktarda veri kurtarmayı sağlamıyor olsa da , Administrator’ın iş yükünü hafiflettiği bir gerçektir.

Kaynak:
microsoft.com
ftponline.com
windowsnetworking.com